7 Haziran 2026 tarihinde, Bulgaristan’ın kuzeyinde, Romanya sınırını belirleyen Tuna Nehri’ndeki Persin Adası’nda, Avrupa’nın son toplama kampı olarak bilinen Belene’deki totaliter rejim kurbanları anısına bir anma töreni gerçekleştirildi. 1949 ile 1987 yılları arasında faaliyet gösteren bu tarihi kamp, binlerce rejim muhalifinin işkence gördüğü bir alan olarak biliniyor. Bu yılki anma etkinliği “Mağdurlar ve Onların Mirasçılarıyla Dayanışma” temasıyla yapıldı.
Törende, çeşitli inançlara mensup din adamları ortak dualar ederek birlikteliğin önemini vurguladı. Katılımcılar, kamp alanındaki anıta çelenkler bırakarak acıların sembolü olan bu mekanı onurlandırdı. “Hafıza 1945-1989” Vakfı tarafından düzenlenen etkinliğe, Türkiye’nin Sofya Büyükelçisi Mehmet Sait Uyanık, eski mahkumlar ve hayatını kaybedenlerin yakınları gibi çok sayıda kişi katıldı. Vakfın kurucusu gazeteci Hristo Hristov, kamp kalıntılarının korunması amacıyla geniş kapsamlı bir imza kampanyası başlattıklarını duyurdu.
Büyükelçi Uyanık, törende yaptığı konuşmada, Bulgaristan Türklerinin totaliter dönemde milli ve dini kimliklerini koruma mücadelesinin önemine değindi. Uyanık, “Belene, yaşanan büyük acıların en somut belgelerinden biridir. Buradaki yapı, tüm etnik ve dini gruplardan mağdurları kapsayacak şekilde korunarak hafıza alanına ve anıt müzeye dönüştürülmelidir.” ifadelerini kullandı.
Tarihçi Plamen Pavlov ise, Persin Adası’nın hem doğal güzelliği hem de tarihi önemi ile bir “hafıza ve doğa rezervi” olması gerektiğini belirtti. Ayrıca, adadaki aktif cezaevinin varlığını eleştirerek, bu durumun tarihi dokuya uygun olmadığını söyledi.
Belene toplama kampının tarihi, 1944 yılında Bulgaristan Komünist Partisi’nin iktidara gelmesiyle başlar. Bu dönemde muhalefetin bastırılması amacıyla “Halk Mahkemesi” adı altında yapılar kuruldu. Bu süreçte 28,630 kişi gözaltına alındı; 2,730 kişi idam edildi ve 12,000 kişi sürgüne gönderildi. Ülkede açılan 20’den fazla toplama kampı arasında en uzun süre faaliyet gösteren Belene oldu. Kamp, kapatıldığı 1987 yılına kadar yaklaşık 20,000 kişinin hapsedildiği bir yer oldu ve yüzlerce insan işkence sonucunda hayatını kaybetti. Özellikle 1984-1989 yılları arasında gerçekleştirilen zorunlu asimilasyon kampanyasında, kimlik ve din haklarını savunan 550’den fazla Türk ve Müslüman, herhangi bir mahkeme kararı olmaksızın Belene Kampı’na sürgün edildi.
